النَّدَامَةِ يَوْمَ الْقِيامَةِ ، أَسْأَلُكَ عِيشَةً هَنِيئَةً وَ مَيتَةً سَوِيَّةً وَ مُنْقَلَبَاً كَرِيماً غَيْرَ مُخْزٍ وَ لا فاضِحٍ . « 1 » خداوندا ! از درد و رنج‌هاى مرگ و از بد بازگشتن در گور و از پشيمانى در روز قيامت به تو پناه مىآورم . زندگانى گوارا و مرگى پس از آمادگى براى آن و بازگشتى كريمانه بى آن كه خوار ساز و رسوا كننده باشد ، از تو درخواست مىكنم . در بين آيات و روايات دينى ما ؛ معاد يا بازگشت به آخرت دو گونه تفسير شده است : 1 - بازگشت همراه با فشار و تلخى در قبر يا به برزخ و انتقال ناگهانى به صحنهء قيامت كه پس از قبض ارواح اتفاق مىافتد . حضرت صادق عليه السلام مىفرمايد : عيسى بن مريم از جبرئيل پرسيد : قيامت كى برپا مىشود ؟ جبرئيل چنان بىتاب شد كه از هوش رفت و چون به هوش آمد گفت : اى روح اللّه ! من در اين باره بيشتر از تو نمىدانم ؛ ولى آنچه براى خدا در زمين و آسمان‌هاست قيامت به طور ناگهانى و بىخبر بر شما وارد مىشود . « 2 » 2 - بازگشت همراه با عذاب و سوختن در جهنم ابدى است كه در آيهء شريفه به اين مراد اشاره شده كه مىفرمايد : هذَا وَ إِنَّ لِلطغِينَ لَشَرَّ مَابٍ * جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ الْمِهَادُ » « 3 » اين [ همه براى پرهيزكاران است ] ، و مسلماً براى سركشان ، بدترين

--> ( 1 ) - مفتاح الفلاح : 337 ؛ بحار الأنوار : 84 / 299 ، باب 12 ، حديث 85 . ( 2 ) - بحار الأنوار : 6 / 312 ، باب 10 ، حديث 11 ؛ قصص الأنبياء ، راوندى : 271 ، حديث 319 . ( 3 ) - ص ( 38 ) : 55 - 56 .